ISSN: 1300-0292
İndekslendiği Dizinler: SCIENCE CITATION INDEX EXPANDED
CINAHL, Index Copernicus,
Chemical Abstracts (CA),
Excerpta Medica / EMBASE
Dil: Türkçe, İngilizce
İçerik: Orijinal Araştırma, Derleme, Editöre Mektup, Olgu Sunumu, Tıp Eğitimi, Tıbbi Kitap İncelemeleri
|
|
|
Çay (camellia Sinensis); Içeriği, Sağlık Üzerindeki Koruyucu Etkisi Ve Önerilen Tüketimi
Dr. Fatma ÇELİKa
aBeslenme ve Diyetetik Bölümü, Dicle Üniversitesi Hastanesi, DİYARBAKIR
Çay, Camellia sinensis olarak bilinen bir bitkinin yapraklarından elde edilen ve dünyada sudan sonra 2. sırada yer alan en yaygın bir içecektir. Üç farklı şekilde elde edilen çay; yeşil çay, siyah çay ve oolong çay olarak bilinmektedir. Yapılan birçok test sonucunda, siyah ve yeşil çayın benzer etkilere sahip olduğu görülmüştür. Son yıllarda sağlıkla ilgili yayınlanan raporlar nedeniyle ilgiyi üstüne toplamıştır. İnsan vücudunu birçok yönden etkileyen çay, 4000’den çok kimyasal madde içermektedir. Theaflavinler, thearubiginler gibi polifenoller ve özellikle kateşinler gibi bileşenler, antioksidan etkilerden sorumlu olduğuna inanılmaktadır. Yapılan çalışmalarla çayın, antioksidatif, antiinflamatuar, antimutajenik, antikarsinojenik, antianjiyojenik, apoptotik, antiobezite, hipokolesterolemik, antiaterosklerotik, antidiyabetik, antibakteriyal, antiviral, yaşlanmayı geciktirici gibi değişik farmakolojik etkileri olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, bu etkilerin tümünün insan çalışmalarında gösterildiği söylenemez. Bu çalışmaların insan tüketiminin çok üstünde bir düzeyde in-vitro olarak veya hayvan çalışmalarında yüksek konsantrasyonu sağlayan çay miktarında gösterilmiş etkiler olduğuna dikkat edilmelidir. Çayın içeriğinde bulunan kafein bileşiğinin aşırı miktarda tüketildiğinde toksik etkiler yaptığı göz ardı edilmemelidir. Epidemiyolojik veriler ve laboratuar yaklaşımlar 4 fincan (her fincan yaklaşık 160 mL) veya daha az çayın (yaklaşık 600 mL kadar, %1.5 solüsyonda) kronik hastalıkları önemli derecede korumada yeterli olmadığı gösterilmiştir. Günde tüketilen 6-10 kupa bardağı çayın (yaklaşık 960-1600 mL) kronik hastalıklardaki riski azaltmaktadır. Yetişkinlerde toplam önerilen sıvı miktarı 2.5 litre, bu miktarın 0.9-1.4 litresi çay olmalıdır.Anahtar Kelimeler: Çay, polifenol, kateşinler, antioksidanTurkiye Klinikleri J Med Sci 2006, 26:642-648
|
|
|
|
|
