ISSN: 1300-0292
İndekslendiği Dizinler: SCIENCE CITATION INDEX EXPANDED
CINAHL, Index Copernicus,
Chemical Abstracts (CA),
Excerpta Medica / EMBASE
Dil: Türkçe, İngilizce
İçerik: Orijinal Araştırma, Derleme, Editöre Mektup, Olgu Sunumu, Tıp Eğitimi, Tıbbi Kitap İncelemeleri
|
|
|
|
Obezite, Besin Alımı Vevücut Ağırlığının Kontrolünde Leptin
Ahmet ERGÜN*
*Doç.Dr.,Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji AD, ANKARA
Vücut ağırlığı alınan besinlerden sağlanan enerji ve harcanan enerji arasındaki dengeyle korunmaya çalışılır. Obeziteyi belirlemede vücut yağ yüzdesi (VYY)’nin kullanılması standart bir yöntemdir. VYY biyoelektriksel empedans ve infra-red’e yakın ışınların kullanılması ile noninvaziv olarak tama yakın doğrulukta kolayca saptanabilir. VYY’nin erişkin sağlıklı kadınlarda %12-24, erkeklerde %12-18 değerlerde olması istenir. Yağ hücreleri enerji fazlasının depolandığı veya enerji açığının karşılandığı, hacimce sürekli değişiklik gösterebilen aktif hücrelerdir. İnsülin, adipsin, kortizon gibi hormonlar yağ hücresinde lipojenik etki oluştururken tiroksin, büyüme hormonu adrenalin ve noradrenalin lipolitik etkide bulunur. Yağ hücre kültür çalışmaları yağ hücresinin endokrin fonksiyonu olduğunu göstermiştir. Yağ hücresinin sentezlediği bazı proteinler apolipoprotein E2 anjiotensinojen, ILGF-1, adipsin, TNF-a ve leptindir.
Besin alımının kontrolü hipotalamus açlık ve tokluk merkezlerinin karşılıklı çalışmalarıyla sağlanır. Hipotalamus bazal metabolizmayı etkileyerek, besin alımını kontrol ederek, enerji harcaması ve fiziksel aktiviteyi değiştirerek etkin olur. Besin alımının kontrolü kısa süreli ve uzun süreli olarak düzenlenir. Kısa süreli kontrol direkt besinin sindirim kanalında yaptığı uyarıcı etki ve indirekt olarak sindirim kanalından salgılanan kolesistokinin (CCK) gibi hormonlarla düzenlenir. Uzun süreli besin alımının kontrolünde hipotalamusta nöropeptit-Y (NPY) içeren nöronların büyük rolü vardır. Bu nöronlara etki eden bir çok transmitter ve hormon vardır. Bunlardan en güncel ve önemli olanı leptin gibi görünmektedir.
Leptin yağ hücresinde salgılanan ve kan yoluyla merkezi sinir sistemine ulaşarak reseptörü aracılığıyla etkide bulunan 167 aminoasitli bir proteindir. Besin alımını hipotalamusda NPY sentezini baskılayarak azaltır. Leptin yağ hücresinde ob-gen tarafından mRNA’ya kodlanarak üretilir. Vücutta yağ hücresi ve sayısı arttıkça plazma leptin miktarı da artar. Leptin plazma glukoz ve insülin düzeyini azaltırken metabolik hızı ve fiziksel aktiviteyi arttırarak vücut yağ miktarında azalmaya neden olur.
Anahtar Kelimeler: Obezite, Besin alımı,
Vücut ağırlığı, Leptin
Turkiye Klinikleri J Med Sci 1998, 18:220-225
|
|
|
|
|
